Kompleks klasztorny w Lądzie

Kronika Wielkopolska wspomina fundację klasztoru w Lądzie w 1145 roku: Tego Mieszka dla powagi obyczajów nazwano Starym. Będąc jeszcze w młodzieńczym wieku, założył on w roku Pańskim 1145 i z dóbr swoich dostatecznie wyposażył opactwo w Lądzie, zakonu cystersów (Kronika Wielkopolska, s. 110). Jednakże data ta została zaczerpnięta z dokumentu fundacyjnego, który okazał się trzynastowiecznym falsyfikatem. W związku z tym data powstania klasztoru budzi pewne wątpliwości.

Klasztor cystersów w Lądzie fundowany został przez księcia wielkopolskiego Mieszka III Starego w 1175 lub 1186 – 1195 roku. Dokładna data fundacji nie jest znana z powodu nie zachowania się autentycznego dokumentu fundacyjnego. Jednym z trudnych do naświetlenia zagadnień związanych z początkami klasztoru, jest pochodzenie zakonników, a zarazem ustalenie macierzy dla lądzkiego klasztoru. Przez długi czas uważano, że miejscem pochodzenia pierwszych mnichów lądzkich był klasztor w Altenbergu pod Kolonią. Jednakże najnowsze badania wskazują, że właściwą macierzą był w tym przypadku klasztor w Łeknie.
Klasztor w Lądzie był ważnym ośrodkiem życia politycznego i kulturalnego w XIII wieku. Jednak na znaczenie opactwa wpłynęła już wcześniej przychylność fundatora, księcia Mieszka III Starego. O przychylności księcia świadczy podarowana, romańska patena tzw. lądzka, przechowywana obecnie w bazylice NMP w Kaliszu. Ponadto klasztor w Lądzie otrzymał w uposażeniu wielką liczbę wsi – 15 (prawdopodobnie w dwóch etapach).

Ponadto w Lądzie w XIII wieku konsekrowano dwóch biskupów. W 1255 roku arcybiskup poznański Pełka wyświecił Boguchwała, a w 1286 roku wyświęcono Jana II Herburta.
W klasztorze w Lądzie, w wyniku mediacji Przemysła II, zawarto ugodę pomiędzy księciem sieradzkim Leszkiem a księciem kujawskim Ziemowitem. Ponadto mnisi z lądu byli prawdopodobnie zaangażowani w misję chrystianizacyjną w Prusach, prowadzoną przez klasztor w Łeknie. 
W 1331 roku klasztor w Lądzie, jak i jego dobra, zostały spustoszone przez Krzyżaków. Zeznania w tej sprawie złożył opat Maciej i szafarz Mikołaj na procesie warszawskim w 1339 roku.

Kasata klasztoru nastąpiła w 1819 roku, a ostatni cystersi przebywali w nim do 1848 roku. Współcześnie kościół i zabudowa klasztorna jest użytkowane przez Zgromadzenie Salezjanów.
Na wschód od zabudowań klasztoru znajdują się relikty piastowskiego grodu w Lądzie. Gród ten był jednym ważnym ośrodkiem monarchii wczesnopiastowskiej. Strzegł strategicznie ważnej przeprawy przez Wartę. Wzmiankowany był w 1136 roku w bulli papieża Innocentego II jako gród kasztelański.

Prawdopodobnie w początkach XII wieku zbudowano tu romańską kaplicę grodową pw. św. Piotra (odkrytą podczas wykopalisk archeologicznych). Ze wzmianek w źródłach pisanych wiadomo również o istnieniu kościoła pw. św. Andrzeja na podgrodziu lądzkim. Istnienie tej świątyni potwierdzaja pośrednio wykopaliska archeologiczne. Zabudowa grodu uległa zniszczeniu prawdopodobnie w 1261 roku wskutek walk Bolesława Pobożnego z Kazimierzem kujawskim, których podłoże stanowił konflikt o prawa do kasztelani lądzkiej. 

DODATKOWE ATRAKCJE:

  • Gród piastowski w Lądzie
  • Odrestaurowane przejście graniczne z okresu zaborów w Borzykowie
  • Nadwarciański Park Krajobrazowy
  • Żerkowsko – Czeszewski Park Krajobrazowy

źródło: tupowstalapolska.pl 


Get it on Google Play