Rotunda św. Prokopa w Strzelnie

Badania archeologiczno – architektoniczne wykazały, że budowa rotundy pw. św. Prokopa w Strzelni była jednoczesna z budową kościoła klasztornego pw. Świętej Trójcy. W związku z tym była zapewne związana z fundacją klasztoru norbertanek w Strzelnie. Powstał zatem pod koniec XII wieku, lub na początku XIII. Fundatorami kościoła byli prawdopodobnie, tak jak w przypadku klasztoru norbertanek, Piotr Wszeborowic i Krystyn z rodu Łabędziów. Początkowo rotunda nosiła wezwanie Świętego Krzyża. Wezwanie św. Prokopa przyjęło się po wprowadzeniu kultu tego świętego w Strzelnie w połowie XVIII wieku. 

Rotunda zbudowana została w związku z fundacją klasztoru norbertanek w Strzelnie, na terenie wcześniej nie zasiedlonym. Nie potwierdziły się zatem wcześniejsze przypuszczenia widzące w tej świątyni kościół grodowy. Rola tego obiektu jest nadal w dużej mierze tajemnicza. Kościół ten, związany z klasztorem i fundatorami, spełniać miał być może funkcje kaplicy grobowej dla fundatorów. W kościele odkryto jeden pusty grób w północnej części nawy. 
Rotunda pw. św. Prokopa jest trudna do uchwycenia w średniowiecznych źródłach pisanych. Jednakże, prawdopodobnie, do niego odnosi się wezwanie św. Krzyża wzmiankowane przy kościele Panny Marii w 1213 roku. Niektórzy historycy uważają, że wzmianka poczyniona przez Jana Długosza pod 1133 rokiem o kościele św. Krzyża w Strzelnie dotyczy tego obiektu. Jednakże tak wczesne jego datowanie zostało wykluczone wskutek badań archeologiczno - architektonicznych.

U schyłki XV, lub w początkach XVI stulecia przebudowano wieżę, dostawioną do kościoła od strony zachodniej. Rozebrano ją wówczas do połowy i odbudowano w cegle. Także i ściany nawy i prezbiterium podwyższono wówczas w cegle.

Z czasem rotunda zatraciła swoją rolę sakralną. W początkach XVIII wieku pełniła funkcję furty klasztornej. Kult w tej świątyni przywrócono dopiero w latach 1739 – 41 dzięki staraniom biskupa Adama Grabowskiego. W 1755 roku prepozyt strzelneński Józef Łuczycki sprowadził ze wsi Kłóbki obraz św. Prokopa, lokując go w kościele św. Krzyża. Z tym wydarzeniem wiąże się współczesne wezwanie rotundy.

W XIX wieku rotunda została zamieniona na magazyn, przez stacjonujące tu wojska napoleońskie. Od końca XIX wieku prowadzone są też prace konserwatorskie, w wyniku których rozebrano późniejsze przybudówki. Podczas XX wojny światowej kościół ucierpiał w wyniku pożaru. Współcześnie odbywają się tu okolicznościowe uroczystości religijne oraz koncerty.

DODATKOWE ATRAKCJE:

  • Kompleks turystyczno – wczasowy w Przyjezierzu nad Jeziorem Ostrowskim.
  • Sanktuarium Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 1470 – 80
  • Piaszczyste sandry w nadleśnictwie Miradz

źródło: tupowstalapolska.pl


Get it on Google Play