Teatr Lalek Rabcio

TEATR LALEK "RABCIO" W RABCE-ZDROJU (1949-2013) Po II wojnie światowej odnotowano w Polsce wiele zachorowań dzieci na gruźlicę. Rabkę-Zdrój wyznaczono - ze względu na klimat w dolinach u podnórza Beski

Po II wojnie światowej odnotowano w Polsce wiele zachorowań dzieci na gruźlicę. Rabkę-Zdrój wyznaczono - ze względu na klimat w dolinach u podnórza Beskidu Wyspowego i Gorców - na główny ośrodek leczenia. Zorganizowano Państwowy Zespół Sanatoriów Przeciwgruźliczych (było ich 18 - pierwsze otwarte 10 czerwca 1947). A dla zapewnienia chorym uczniom nauki utworzono Referat Pedagogiczny, którym kierowała mgr Stanisława Rączko, przedwojenna harcerka, a w czasie wojny łączniczka (w Kościelisku i w Zakopanem) Armii Krajowej dla kurierów przechodzących przez Tatry. W 1949 Stanisława Rączko utworzyła przy Referacie lalkowy teatr dla dzieci.

Teatr tworzyli, prócz Stanisławy Rączko jako kierownika i reżysera (1949-1961 wyreżyserowała - na 18 wystawionych - 14 sztuk), artysta plastyk Olgierd Sawicki oraz kierownicy literaccy (dziennikarz Roman Chrząstowski, 1949-1950; pisarka Maria Kruger, od stycznia 1951) i muzyczni (nauczyciele Zofia Konopczyna, Jan Kumorek, Stanisław Florkiewicz). 

Olgierd Sawicki skonstruował pierwszą przenośną scenę, zaprojektowal pierwsze lalki, wyszukał artystów, którzy wykonali dekoracje, lalki, stroje i rekwizyty: Stanisława Ciężadlika, ludowego artystę z Mszany Dolnej oraz Władysława Biedronia, technika i mechanizatora lalek. 

Zespół aktorski tworzyły nauczycielki, wychowawczynie i pielęniarki oraz sympatycy. Należały do niego m. in. słynne poźniej aktorki Teatru: Dorota Stojowska i Maria Serafin, córka Stanisława Ciężadlika.

Teatr Lalek Rabcio przez długie lata był bezdomny. Nie miał stałych pomieszczeń na próby, pracownie, magazyny, administrację. Udostępniano mu różne lokale: w Willi „Wiosna” na ulicy Poniatowskiego (od 1949 - jeden pokoik), w Willi „Wesoła” na Słonem (od 1950 - dwa pokoje), na Podhalańskiej 6 (od sez. 1975/1975 miejsce dla pracowni i administracji), na Pocztowej 6 (od 1985 własna willa „Watra” na ul. Pocztowej 6 a w niej „Dom Aktora” mieszczący administrację Teatru, mieszkania pracowników, pokoje gościnne, Klub Aktora, Bibliotekę. 

Nie miał sali widowiskowej. Premiery dawał w sanatoriach (najczęściej w Sanatorium Dziecięcym im. Wincentego Pstrowskiego i w Sanatorium Zdrojowym „Orzeł”) i w szkołach. Niektóre odbywały się poza Rabką - w Myślenicach czy Porębie Wielkiej. Występował w Rabce i poza Rabką w większych salach - aulach szkolnych, świetlicach, domach kultury. Czasem „pod chmurką”, gdy łaskawa nie darzyła deszczem, gradem, mrozem, śniegiem, wiatrem. W księdze Teatru na 20 lecie spisano 189 miejsc województwach: krakowskim, katowickim, lubelskim, opolskim, rzeszowskim, warszawskim, wrocławskim.

Nie posiadał też wlasnego środka lokomocji. Scenę, dekoracje, lalki i maszynerię dostarczali do sami Artyści - najpierw na własnych plecach i ramionach, potem na ręcznie ciągnionym wózku (dwukołowym!), pożyczanym od zaopatrzeniowców, później – własnym. Potem wynajmowano wozy, dorożki, sanie, ciężarówki. Dopiero w czerwcu 1956 roku dostał używany samochód ciężarowy marki Dodge (kryty plandeką!), po Państw. Teatrze Ziemi Opolskiej – po trzech latach zepsuł się, bo parkował na powietrzu. W listopadzie 1960 otrzymał kolejny od Prezydium Woj. Rady Narodowej w Krakowie - także używany, marki „Lublin”. Pierwszy nowy autobus kupiono za dyrekcji Anny Leszczyńskiej. 

Z czasem uzyskał pozwolenie na regularne występy w sali widowiskowej w budynku restauracji „Gwiazda” na ul. Parkowej 1. Po jej zamknięciu z powodu generalnego remontu, władze Rabki w czerwcu 1980 roku (z okazji „Dnia Dziecka”) przyrzekły ten budynek na stałą siedzibę – plany opracowywał Zespół Autorskich Pracowni Architektonicznych w Gdańsku.

Tymczasem 1980-1982 przerobiono pomieszczenia przy ul. Podhalańskiej 6. Obok administracji i pracowni, powstała widownia dla 80 do 100 osób - jej przestrzeń służyła za scenę i widownię, salę prób i miejsce do malowania dekoracji. 

W 1990 roku, gdy upadły plany związane z „Gwiazdą” (w 1989 zgłosił się właściciel), wynajęto na salą teatralną budynek Domu Parafialnego przy Kościele Św. Marii Magdaleny na ul. Orkana 6. Wówczas też Władze Rabki obiecały wzniesienie teatru w centrum Rabki - między zabytkową stacją kolejową a Muzeum im. Władysława Orkana.

więcej na: http://www.rabcio.nowotarski.pl


Get it on Google Play